Chuyện một đảng viên cộng sản Mỹ ở TQ

Sidney Rittenberg và Mao Trạch Đông trong thập niên 1970

Sidney Rittenberg đã sống một cuộc đời thường chỉ thấy trong phim Hollywood.

Khi còn trai tráng, ông quay lưng lại với tổ quốc, Hoa Kỳ, và đi theo đảng cộng sản khi ấy còn tranh đấu ở Trung Quốc.

Ông quen cả lãnh tụ cách mạng Mao Trạch Đông, đã từng bị biệt giam vì cáo buộc làm gián điệp, và vì mất ảo tưởng, ông quay lại Mỹ sau lần thứ hai vào tù.

Nhưng cụ già 89 tuổi chưa bao giờ hết yêu Trung Quốc và người dân nước này, và giờ đây cụ thường xuyên quay lại làm việc và gặp bạn cũ.

Vào dịp Đảng Cộng sản Trung Quốc ăn mừng sinh nhật lần thứ 90, có ít ai còn sống lại đã chứng kiến tận mắt những thăng trầm của đảng.

Sinh ra ở Nam Carolina trong một gia đình có tiếng, Sidney Rittenberg đi cùng quân lực Mỹ đến Trung Quốc năm 1945, vào cuối Thế chiến Hai.

Tư tưởng cánh tả của ông – và tình trạng thảm hại của Trung Quốc khi đó – khiến ông có cảm tình với đảng cộng sản của Mao, đang đóng ở Diên An.

Ông nói với BBC khi ông thăm lại căn nhà ông vẫn sở hữu ở Bắc Kinh: “Đói khát là hiện trạng cho một nửa số dân, và đảng cộng sản là nhóm duy nhất cố gắng đưa Trung Quốc ra khỏi nghèo đói.”

Khi ấy Trung Quốc đang được cai trị bởi Tưởng Giới Thạch và Quốc dân đảng. Với nhiều người, chiến thắng của đảng cộng sản vẫn là kết cuộc bất khả.

Tại Diên An, ông Rittenberg làm việc cho Tân Hoa xã, và thường xuyên gặp gỡ các lãnh đạo đảng.

Ông trở thành đảng viên.

Ông kể: “Nếu ta đang đi trên đường và gặp phải Mao Trạch Đông, Chu Ân Lai, bất kỳ ai, đó là chuyện bình thường.”

“Anh dừng lại, tán gẫu – bất kỳ ai cũng được. Không cảm thấy có khoảng cách.”

Ông cụ 89 tuổi trong căn nhà của mình ở Bắc Kinh ngày nay

Nhưng rồi đã xuất hiện khoảng cách giữa ông một người ngoại quốc, và những nhà cách mạng Trung Quốc mà ông ủng hộ.

Ngay sau khi những người cộng sản nắm quyền năm 1949, ông Rittenberg bị tố cáo làm điệp viên và tống vào tù. Ông bị biệt giam, và chỉ được thả vào năm 1955.

“Cảm giác giống như ta có người yêu suốt nhiều năm, mối quan hệ thật tuyệt vời. Bỗng nhiên, cô ta ra tòa và nói anh hãm hiếp cô ta,” ông tâm sự.

Nhưng ông Rittenberg không mất niềm tin vào người cộng sản Trung Quốc, và khi Chủ tịch Mao mở Cách mạng Văn hóa năm 1966, người Mỹ này lại có mặt giữa sự cuồng loạn bấy giờ.

Trong cơn hỗn loạn, nhiều người bị tố cáo phạm tội chính trị đã phải ra các phiên đấu tố kéo dài hàng giờ.

Ông Rittenberg đã tham gia các phiên đấu tố. Ông nói sự tham dự của ông “là không thể tránh.”

“Khi đó tôi rất hăm hở trước viễn cảnh xây dựng thế giới phi giai cấp, không chiến tranh và nghèo đói – và có vẻ Mao khi ấy làm đúng như thế.”

Thế ông nghĩ gì về Mao hôm nay? “Ông ấy là lãnh tụ vĩ đại và cũng là tội phạm lớn – rất ít ai lại đạt được cả hai khía cạnh này.”

Rồi thì Cách mạng Văn hóa cũng quay lại với nhiều người ủng hộ nhiệt thành, và ông Rittenberg lại vào tù lần hai – như “kẻ thù” của đảng.

Chán nản với chủ nghĩa cộng sản, khi được tha, ông quyết định rời Trung Quốc vĩnh viễn cùng người vợ Trung Quốc và bốn đứa con.

Rồi chúng tôi sẽ đi đến điểm khi mà nhân dân không còn chịu để có một nền kinh tế thị trường phát triển và một hệ thống chính trị lạc hậu.

Sidney Rittenberg

Đó là năm 1980 và ông sắp sửa bắt đầu cuộc đời mới trong vai trò tư vấn cho các công ty muốn làm ăn ở Trung Quốc, từ tiểu bang Washington.

Cùng lúc đó, đảng cộng sản Trung Quốc cũng bắt đầu lần nữa. Dưới trướng Đặng Tiểu Bình, đảng từ bỏ nhiều ý tưởng và nguyên tắc của vị chủ tịch cũ.

Trong cái nhìn của ông Rittenberg, vị tân lãnh đạo đã cứu đảng nhưng thay đổi nó khiến ông không còn nhận ra.

Ông nói đảng có khi lại phải thay đổi lần nữa nếu muốn tiếp tục tồn tại.

“Rồi chúng tôi sẽ đi đến điểm khi mà nhân dân không còn chịu để có một nền kinh tế thị trường phát triển và một hệ thống chính trị lạc hậu.”

Sidney Rittenberg sinh ra chỉ vài tuần sau khi Đảng Cộng sản Trung Quốc có hội nghị đầu tiên ở Thượng Hải năm 1921.

Giống như đảng, ông chưa nghĩ đến việc về hưu – ông vẫn còn rất đam mê đất nước mà ông nhận là nhà hơn 6 thập niên trước.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s